فیزیوتراپی شانه و راه های درمان و علت درد

فیزیوتراپی شانه را بهتر بشناسیم

آناتومی مفصل شانه و فیزیوتراپی شانه را بشتاسیم:

کمپلکس مفصلی شانه از استخوانهای استرنوم، کلاویکل ، هومروس و اسکاپولا و اتصالات بین آنها تشکیل شده است.

کمپلکس مفصلی شانه فی الواقع از ۴ مفصل تشکیل شده:

• مفصل گلنوهومرال
• مفصل استرنوکلاویکولار
• مفصل آکرومیوکلاویکولار
• مفصل اسکاپولوتوراسیک

مفصل گلنوهومرال از اتصال سر استخوان بازو (استخوان هومروس) با حفره گلنویید استخوان کتف تشکیل شده. این مفصل، یک مفصل گوی و کاسه ای است که آزادی حرکت زیادی را فراهم میکند. لابروم بافتی فیبری-غضروفی است که کف حفره گلنوئید را میپوشاند و عمق حفره را بیشتر کرده و باعث افزایش تطابق و ثبات در مفصل میشود.

عضله تراپزیوس ،دلتوئید و گروه عضلانی روتاتور کاف عضلات کلیدی در مفصل شانه هستند. عضلات روتاتورکاف شامل سوپرااسپیناتوس، اینفرا اسپیناتوس، ساب اسکپولاریس و ترس مینور هست . عضلات روتاتور کاف در عمق شانه را احاطه کرده و مثل یک حلقه محافظ عمل میکنند. نقش دیگر این عضلات حرکت و چرخش استخوان بازو است. در واقع روتاتور کاف همزمان هم نقش ثباتی و هم موبیلیتی و حرکت را در مفصل به عهده دارد. بدیهی است هرگونه آسیب و ناهماهنگی در این گروه عضله باعث اختلال در عملکرد مفصل شانه و گاها محدودیت حرکتی خواهد شد.

مفصل شانه به علت ازادی حرکتی زیادی که دارد، نیازمند ثبات هست تا حین حرکت دچار سابلاکسیشن و دررفتگی نشود. رباط های مفصل شانه، به کمک عضلات روتارکاف این ثبات را ایجاد میکنند.
چند بورس مهم در مفصل شانه که در فیزیوتراپی شانه موثر هستند :

بورس ها بالشتک هایی از جنش غشا سینوویال و حاوی مایع لوبریکانت هستند. عملکرد اصلی بورس کاهش سایش بین تاندون ،استخوان ، رباط و عضلات حین حرکت است. همچنین بورس ها وظیفه کمک به حرکت نرمتر را نیز برعهده دارند.

تاندونیت شانه را بشناسیم

تاندونیت یا التهاب تاندون شانه آسیبی است که در اثر فعالیت های مکرر اتفاق میفتد. این آسیب معمولا در ورزشکاران بویژه والیبالیست ها و تنیس بازان، فعالیت های شغلی مانند خیاطی یا نقاشی ، ویا فشار ناگهانی و یکباره روی تاندون ضعیف ایجاد میشود و ممکن است با پارگی های خفیف در تاندون همراه باشد. همچنین افزایش سن و کاهش بافت کلاژن در تاندون و کلسیفیه شدن تاندون ها عاملی است که احتمال ابتلا به تاندونیت را افزایش میدهد. در خانم ها پس از شروع دوره منوپاز و یائسگی معمولا شاهد بروز تاندونیت در بخش های مختلف بدن خواهیم بود.

علائم تاندونیت شانه چیست:

• احساس سفتی و خشکی در مفصل شانه
• صدای شانه هنگام حرکت
• کاهش قدرت عضلات شانه
• درد هنگام فعالیت و بلند کردن اشیا
• درد هنگام بالا بردن دست
• درد شبانه

علت ایجاد تاندونیت شانه چیست ؟

مفصل شانه یک مفصل حرکت محور است و درجه آزادی حرکت زیادی دارد. مفاصل اطراف مفصل شانه علاوه بر نقش ثباتی و حمایتی از مفصل نقش مهمتری در مفصل ایفا می کنند که آن نقش حرکتی است.

تاندونیت شانه ممکن است به دنبال ترومای مستقیم مثلا افتادن یا ضربه به شانه اتفاق بیفتد. مکانیسم آسیب دیگر تاندونهای شانه انجام فعالیت های تکراری است، که با فشار مکرری که به تاندونها اعمال میشود باعث ایجاد تاندونیت شانه میشود. در ورزشکاران یکی از ریسک فاکتورهای تاندونیت شانه افزایش یکباره فشار تمرینی است. با افزایش شدت تمرین، عضلات آمادگی تطابق پیدا کردن با فشار جدید را ندارند و درصورتیکه این فشار تداوم داشته باشد موجب بروز تاندونیت میشود.

پاسچر نامناسب یکی دیگر از ریسک فاکتورهایی است که احتمال تاندونیت شانه را افزایش میدهد. در وضعیت forward head posture و ،round shoulder به دلیل تغییر در زوایای حرکتی تاندون و تحت تنشن و کشش قرار گرفتن مداوم تاندون و افزایش فشار وارده حین فعالیت احتمال بروز آسیب بیشتر است.

درمان دارویی تاندونیت شانه چیست؟

در فاز حاد و مراحل اولیه معمولا داروهای مسکن ضدالتهابی از جمله NSAID هایی مثل ناپروکسن و ایبوپروفن برای سرکوب التهاب و کاهش تولید مواد التهابی تجویز میشود. معمولا استفاده از این داروها برای دو تا چند هفته توصیه میشود که بسته به تشخیص پزشک متفاوت است.

درمان فیزیوتراپی شانه برای فرد

فیزیوتراپی شانه یکی از موثرترین درمان ها برای تاندونیت شانه است. در فیزیوتراپی شانه با مدالیته های الکتروتراپی از جمله تحریکات الکتریکی برای کاهش درد ناشی از تاندونیت استفاده میشود، استفاده از امواج اولتراسوند هم در کاهش التهاب بافت تاندون و هم افزایش سنتز کلاژن و جهت گیری صحیح فیبرها موثر است. لیزر پرتوان نیز بعنوان یک مدالیته موثر با افزایش خونرسانی سرعت ترمیم بافت را افزایش میدهد.

به علاوه تمرین درمانی مناسبی که توسط فیزیوتراپیست در فیزیوتراپی شانه برنامه ریزی میشود با افزایش استقامت عضلات فشار وارده به تاندون را کاهش داده و به ترمیم بافت تاندون کمک میکند.
یکی از مهمترین قسمتها در فیزیوتراپی شانه در تاندونیت شانه آموزش انجام فعالیت ها به شکلی که فشار کمتری به تاندون آسیب دیده وارد شود هست، که علاوه بر کمک به طی شدن فاز درمان از بروز مجدد آسیب جلوگیری میکند.

شانه یخ زده چیست ؟

شانه یخ زده عارضه ای است که با محدودیت حرکات مفصل شانه و سفتی و درد در مفصل همراه است. اطراف مفصل گلنوهمورال شانه کپسول سینوویال وجود دارد که با مایع سینوویال پر شده، مایع سینوویال به نرم و روان شدن حرکت کمک میکند. هنگامیکه کپسول شانه دچار چسپندگی شده و دامنه حرکتی محدود شود شانه یخ زده اتفاق میفتد.
علائم شانه یخ زده معمولا به آرامی ظاهر شده و در ابتدا درد در ناحیه شانه و بازو گزارش میشود، بدنبال درد معمولا شاهد محدودیت در حرکات شانه خواهیم بود. درد شانه هنگام فعالیت و حرکت دادن شانه بدتر میشود و ممکن است درد هنگام استراحت و یا درد شبانه نیز گزارش شود.

علائم شانه یخ زده چیست ؟

شانه یخ زده با محدودیت دامنه حرکتی شانه شناخته میشود و معمولا حرکت با سفتی و درد انجام میشود و با التهاب کپسول مفصلی همراه هست. به دنبال محدودیت حرکتی ممکن است اختلال در فعالیت عضلات باعث ایجاد تاندونیت در تاندونهای اطراف مفصل شانه شود.

شانه یخ زده شامل ۳ مرحله هست که هرکدام علائم و درمان های ویژه خود را دارند. معمولا پروسه این بیماری بین ۹ماه الی تا ۲سال طول میکشد و بسته به شرایط سنی و شدت درگیری و نوع فعالیت های فرد و بیماری های زمینه ای و مشکلات همراه، دوره این بیماری متفاوت است.

مرحله Freezing یا شروع انجماد

این مرحله بین ۶ هفته تا ۹ ماه طول میکشد و مرحله بروز علائم اولیه هست که با درد و محدودیت حرکتی شانه همراه است. در این مرحله معمولا اولین علامت درد شانه هست که با حرکت شانه تشدید میشود. درد ممکن است رفته رفته افزایش پیدا کند و فرد هنگام استراحت نیز درد داشته باشد. خوابیدن روی سمت درگیر باعث درد میشود و فرد دچار درد شبانه و اختلال خواب میشود. کاهش دامنه انتهایی حرکتی شانه در این مرحله مشهود است ولی محدودیت خفیف است و فرد در انجام فعالیت های روزمره مشکلی ندارد.

مرحله Frozen یا انجماد

این مرحله بین ۴ الی ۱۲ ماه طول میکشد. در این مرحله معمولا شدت درد کاهش میابد ولی خشکی و محدودیت حرکات تشدید یافته و دامنه حرکتی محدود میشود. این مرحله با احساس خشکی و سفتی در مفصل شناخته میشود و فرد در انجام فعالیت های ساده مثل لباس پوشیدن، حمام کردن و شستن سر، شانه زدن و بالا آوردن و چرخاندن دست با مشکل مواجه خواهد بود.

مرحله Thawing یا ذوب شدن

این مرحله ۶ ماه الی ۲ سال طول میکشد. مشخصه این مرحله بهبود حرکات شانه و کاهش سفتی و خشکی در حرکات میباشد. در این مرحله خشکی و محدودیت شانه که در مرحله انجماد به اوج خود رسیده بود کاهش میابد و فرد کم کم توانایی انجام فعالیت های روزمره را پیدا میکند؛ درد نیز به طور چشمگیری کاهش پیدا میکند.

علت ایجاد شانه یخ زده را بدانیم؟

همانطور که گفته شد شانه یخ زده وضعیتی است که به دنبال درگیری و التهاب در کپسول مفصل شانه، درد و محدودیت حرکتی در مفصل شانه ایجاد میشود. این وضعیت اغلب اوقات بدون علت مشخصی ایجاد میشود ولی عواملی هستند که احتمال بروز این آسیب را افزایش میدهند.

بی حرکتی مفصل شانه

یکی از عواملی که میتواند سبب بروز شانه یخ زده شود عدم تحرک مفصل شانه برای مدت طولانی است. معمولا این وضعیت پس از عمل های جراحی یا شکستگی ها که فرد مجبور است دست را برای مدتی بی حرکت نگهدارد ایجاد میشود. عدم تحرک مفصل شانه باعث خشکی بافت های اطراف شانه به ویژه کپسول مفصلی شده و شانه یخ زده رخ میدهد.

دیابت

بیماری های مزمن همچون دیابت احتمال ابتلا به شانه یخ زده را افزایش میدهد. به دنبال دیابت خونرسانی بافت ها مختل میشود، این خونرسانی ضعیف زمینه را برای بروز التهاب و چسپندگی کپسولی بیشتر میکند .

بیماری های قلبی عروقی

بیماری های قلبی عروقی از دیگر ریسک فاکتورهای ابتلا به شانه یخ زده هست. بدنبال بیماری های قلبی عروقی خونرسانی و اکسیژن رسانی به بافت ها کاهش میابد. این اختلال در گردش خون و کاهش اکسیژن رسانی باعث افزایش التهاب در کپسول مفصل شانه و ابتلا به شانه یخ زده خواهد شد.

 

آسیب های شانه را بشناسیم

معمولا به دنبال آسیب به بافت های شانه از جمله پارگی تاندون، تاندونیت، جراحی های ترمیم تاندون، که حرکت آزادانه مفصل شانه برای مدتی محدود میشود شانه یخ زده ایجاد خواهد شد.

درمان شانه یخ زده

با توجه به شدت درگیری و اینکه در چه مرحله ای از آسیب باشیم ، درمان های مختلفی با هدف های متفاوت انجام میشود. قاعدتا در فاز های اولیه که درد غالب است درمان ها با هدف کاهش درد و التهاب انجام میشود و در فازهای بعد که شکایت فرد کاهش دامنه حرکتی و خشکی مفصل است هدف درمان افزایش دامنه حرکتی و کمک به بهبود حرکت فرد است.

درمان دارویی شانه یخ زده

در فاز های اولیه که التهاب و درد شکایت اصلی فرد است، استفاده از داروهای مسکن ضد التهابی با هدف سرکوب التهاب و تسکین درد تجویز میشود. معمولا داروهای NSAID که مسکن های ضد التهابی غیر استروئیدی هستند از جمله ناپروکسن و ایبوپروفن مورد استفاده قرار میگیرند.

 

فیزیوتراپی شانه و تاثیر آن بر فرد

موثر ترین روش درمان شانه یخ زده فیزیوتراپی است. انجام فیزیوتراپی علاوه بر تسکین درد میتواند دوره درمان را کوتاهتر کرده و عارضه های ناشی از شانه یخ زده را به حداقل برساند.
در مراحل اولیه مدالیته های فیزیوتراپی مثل تحریکات الکتریکی و اولتراسوند با هدف سرکوب التهاب و درد استفاده میشوند.
در این مرحله استفاده از لیزر پرتوان با تحریک خونرسانی بافت های اطراف کپسول شانه به کاهش درد و جلوگیری از محدودیت بیشتر دامنه حرکتی کمک میکند. انجام تمرینات کششی موجب افزایش تحرک و انعطاف پذیری بافت ها و جلوگیری از محدودیت دامنه حرکتی و یا بازیابی آن میشود.

تزریق داخل مفصل

در مواردی که شدت درگیری، درد و محدودیت حرکت زیاد باشد و یا برای مدت طولانی فرد را درگیر کرده باشد و از درمان های دارویی و فیزیوتراپی نتیجه مطلوب حاصل نشود، ممکن است تزریق داخل مفصل انجام شود. این تزریق ممکن است کورتیکواستروئید ، تزریق ازن و یا پی آر پی باشد. با توجه به اینکه تزریق داخل مفصل اقدامی تهاجمی است حتما باید توسط پزشک متخصص انجام شود.

درمان جراحی برای این درد

در برخی موارد درصورتیکه شانه یخ زده ثانویه به آسیب تاندون یا کپسول مفصلی و یا آرتروز مفصل شانه ایجاد شده باشد، ممکن است درمان با روش های غیرتهاجمی انجام نشود و نیاز به جراحی داشته باشد.
معمولا جراحی شانه به روش آرتروسکوپی و تنها با چند برش کوچک انجام میشود و طی جراحی فضای داخل مفصل آزاد شده و دامنه حرکتی بازیابی میشود. البته پس از جراحی نیز انجام فیزیوتراپی به منظور بهبود دامنه حرکتی و تقویت عضلات نیاز هست.

بورسیت شانه چیست ؟

بورس ها کیسه هایی از جنس غشای سینوویال و پر از مایع هستند که در تمام نقاط بدن ما قرار دارند و با قرار گرفتن بین پوست، تاندون، استخوان و عضله مانع سایش بافت ها هنگام حرکت شده و درواقع مثل بالشتک های ضربه گیر عمل می کنند.
گاهی به دنبال افزایش فشار روی بافت، بورس ملتهب و دردناک میشود. در مفصل شانه با توجه به تحرک زیاد مفصل و شکل آناتومیک قرارگیری بافت ها، بورس های اطراف مفصل شانه نقش ویژه ای در حرکت روان مفصل دارند و به همان اندازه هم در معرض آسیب هستند.

علل ایجاد بورسیت شانه را بشناسیم

بورسیت معمولا به دنبال افزایش فشار روی بورس ایجاد میشود. این افزایش فشار معمولا به دنبال استفاده بیش از حد و فعالیت های مکرر بالای سر ایجاد میشود. انجام برخی فعالیت های ورزشی مثل والیبال و بسکتبال و مشاغلی مثل نجاری و نقاشی فرد را بیشتر در معرض آسیب بورس قرار میدهد.

بورسیت حاد

بورسیت ممکن است در اثر تروما و ضربه مستقیم ایجاد شود که به آن بورسیت حاد نیز گفته میشود. بورسیت حاد معمولا به دنبال ضربه مستقیم، تصادفات و به دنبال جراحی های شانه ایجاد میشود.

بورسیت مزمن

نوع دیگر بورسیت که بسیار شایع است، بورسیت مزمن است. این نوع بورسیت در اثر میکروتروما اتفاق میفتد یعنی فشار های کوچک ولی مداوم و تکرار شونده روی بورس.

بورسیت سپتیک

بورسیت سپتیک نوع دیگری از بورسیت است که به دنبال عفونت در بورس رخ میدهد که البته این نوع بورسیت نادر است.

علائم بورسیت شانه

در بورسیت حاد که معمولا به دنبال ضربه مستقیم و آسیب هست، اولین علامتی که بروز میکند تورم ناحیه بورس است. البته بورسیت تروماتیک بیشتر در مفصل زانو و آرنج رخ میدهد. در مفصل شانه معمولا بورسیت مزمن در اثر overuse و استفاده بیش از حد از تاندون ها اتفاق میفتد که تورم خفیفی ایجاد میکند و معمولا شاخص ترین علامت درد ناحیه شانه و بازوست که به لمس حساس است و با خوابیدن روی سمت درگیر و بالا بردن شانه تشدید میشود. در بورسیت سپتیک به علت عفونت معمولا موضع گرم، متورم و گاها قرمز میشود. به علاوه این نوع بورسیت میتواند باعث تب سیستمیک شده و فرد احساس خستگی نیز داشته باشد.

تشخیص بورسیت شانه

برای تشخیص بورسیت شانه، باید به پزشک متخصص یا فیزیوتراپیست مراجعه کنید. علائمی که گفته شد در معاینه بالینی حائز اهمیت است و به تشخیص کمک میکند ولی برای تشخیص قطعی ممکن است پزشک شما از تصویربرداری پزشکی شامل MRI و CT scan کمک بگیرد. در مواردی که بورسیت سپتیک محتمل باشد آسپیراسیون مایع و کشت آن برای تشخیص عفونت انجام میشود.

درمان بورسیت شانه

همانطور که گفته شد اولین عامل ایجاد بورسیت فشار بیش از حد روی بافت است. پس اولین اقدام درمانی برداشتن فشار از روی موضع است. در ورزشکاران چند هفته دوری از ورزش، برای مشاغلی که باعث بورسیت شده مدتی کارنکردن وبرای خانم های خانه دار اجتناب از فعالیت های تکراری بویژه فعالیت هایی که دست بالای سر قرار میگیرد توصیه میشود.

در مرحله حاد میتوان از یخ به منظور کاهش التهاب و تورم روی موضع استفاده کرد. دقت داشته باشید که گرما باعث افزایش التهاب شده و علائم را تشدید میکند. پس از قرار دادن کیسه آب گرم روی ناحیه دردناک اجتناب کنید.

درمان دارویی

درمان دارویی شامل داروهای مسکن ضد التهابی برای کاهش درد و التهاب میشود که بسته به صلاحدید پزشک شما تجویز میشود. در بورسیت سپتیک آنتی بیوتیک ها برای فروکش کردن عفونت مورد استفاده قرار میگیرد.

درمان فیزیوتراپی شانه

درمان فیزیوتراپی شانه برای بورسیت شانه در وهله اول با هدف کاهش درد، فروکش کردن التهاب و رفع علائم فرد انجام میشود. ولی نکته مهم در درمان فیزیوتراپی آموزش یکسری تمرین ها به بیمار برای افزایش قدرت و استقامت عضلات و پیشگیری از ایجاد مجدد آسیب است.
مدالیته های فیزیوتراپی اعم از لیزر پرتوان، اولتراسوند، شاک ویو ،مگنت تراپی و تکار جهت کاهش درد و التهاب مورد استفاده قرار میگیرد. برنامه تمرین درمانی متناسب با موقعیت و میزان فعالیت هر فرد تنظیم شده و به بیمار آموزش داده میشود. این تمرینات شامل تمرینات کششی و بهبود انعطاف عضلات و تمرینات افزایش قدرت و استقامت عضلات میشود.